of: Mijn zoon ligt de hele dag in bed (en is in de nacht juist wakker…)
Slaapproblemen bij pubers komt regelmatig voor. Waar komt dit door? Wat doe je wel en wat niet? En hoe zit het als ze overdag juist alleen maar op bed liggen? Want die heerlijk ondernemende zoon van weleer hangt nu de hele dag op zijn kamer en het liefst ligt hij gewoon op zijn bed. Met een beetje geluk hangt hij soms ook nog ‘gezellig’ op de bank. Maar verder komt er weinig uit? Wat is er aan de hand? Moet je je zorgen maken? Of juist boos? Wat doe je als je zoon niks wil?
Omdraaien van dag- en nachtritme zorgt voor slaapproblemen
Een gevaar van overdag maar op bed liggen hangen, is dat je kind in de avond dus echt niet meer slapen kan en dan juist klaarwakker achter zijn computer zit te gamen. Hoogst irritant als jezelf wilt gaan slapen en hij nog zit te gillen omdat iets niet of juist wel goed gaat… Maar dat is natuurlijk bijzaak, want het is veel erger als ze in de ochtend dan juist weer het bed niet uit te branden zijn en daardoor altijd te laat op school komen.
Met dit gedrag zijn ze dus eigenlijk het dag- en nachtritme aan het omdraaien. Niet fijn. En het zal zeker voor de nodige problemen zorgen. School moet toch bezocht worden. Vaak komen kinderen uiteindelijk slaaptekort, wat zeker niet gezond is én zorgt voor een rothumeur. Er is stress binnen het gezin omdat jullie als ouders willen dat hij op tijd op school komt, bijvoorbeeld. En broertjes en zusjes kunnen ook last ondervinden van een broer (of zus) die in de nacht nog gewoon zijn ding (luidruchtig) aan het doen is.
Slaap en jongeren: wat hebben ze nodig?
Maar hoeveel slaap heeft een jongere nu eigenlijk nodig? Een jongere heeft ook gewoon zo’n negen tot tien uur slaap nodig. Natuurlijk verschilt dit wel per kind. Zorgen dat je kind die tijd in ieder geval kan slapen is uiteraard een eerste vereiste. Spreek dus met hem af dat hij bijvoorbeeld om tien uur echt gaat slapen (dus niet meer lezen of op de telefoon) als hij om een uur of zeven zijn bed uit moet.
Waarom blijft je zoon op bed liggen?
Waarom je zoon op bed blijft liggen kan meerdere oorzaken hebben en deze redenen zijn zo uitéénlopend dat ze ook andere acties nodig hebben.
- Je zoon is simpelweg nog moe. Kijk dan bij de tips voor een betere nachtrust.
- Je zoon is depressief of voelt zich in ieder geval minder fijn in zijn vel zitten. Hij voelt zich niet gemotiveerd om op te staan of voelt zelfs een angst om de dag weer aan te moeten gaan. Eens een keer je niet fijn voelen is natuurlijk niet meteen reden tot paniek. Dat hebben we allemaal weleens. Maar kinderen die depressief, angstig of andere heftige psychische redenen hebben om niet op te staan, moeten vanzelfsprekend geholpen worden! Praat met je zoon en vraag hulp bij je huisarts of het Centrum voor Jeugd en Gezin. Dit kan ook al als je gewoon zelf eerst advies wilt hebben.
- Je zoon is lichamelijk niet in orde. Spreekt voor zich dat afhankelijk van de kwaal jij wel of niet in actie moet komen.
- Er is iets aan de hand op school of waar hij die dag naar toe moet. Of hij ziet op tegen een taak die hij moet gaan uitvoeren. Praat met je zoon en bekijk wat je moet/kunt doen.
- Of hij is gewoon lui…want dat komt natuurlijk ook echt wel voor. Tja, weet je echt zeker dat er verder niks aan de hand is? Dan wordt het een kwestie van bekijken hoe je er mee om wilt gaan. Hem continue op de huid zal de sfeer niet verhogen. Maar je mag natuurlijk ook wel echt je grenzen aangeven.
- Structuur bieden kan helpen.
- Wees duidelijk wanneer iets gebeurd moet zijn.
- Leg hem uit waarom iets echt wel gebeuren moet. Wat zijn de gevolgen als het niet gebeurt?
- Leg de nadruk op de dingen die wel lekker lopen in plaats van alleen maar te mopperen op zijn luie gedrag…
- En eh…af en toe even lekker bankhangen doen we allemaal toch? Dus waarom zou hij dat dan niet mogen? Dus ga niet meteen in de mopperstand zodra hij even niet actief is… 😉.
Slaapproblemen door verschuiving van de biologische klok
Maar er is nog een probleem. Pubers staan er ook om bekend dat ze juist in de avond erg laat naar bed gaan en in de ochtend zich verslapen… Maar wat nu als je kind gewoon niet slapen kan? Slaapstoornissen bij pubers kunnen wel degelijk voor problemen zorgen. En nee, dat is niet altijd hun eigen schuld. Natuurlijk helpt het niet als hun smartphone ook ’s avonds nog gebruikt wordt. Want relaxt gaan liggen helpt iedereen beter. Je komt dan ook uit bij de nadelen van het schermgebruik wat betreft jouw slaaphormonen. En als dat ding ook nog eens bij zijn bed ligt en de hele nacht ligt te piepen…
Maar toch blijkt de smartphone niet altijd de boosdoener. In een artikel bij Eén vandaag kan je lezen dat een puber met slaapproblemen vaak juist de telefoon pakt als hij niet slapen kan. En niet andersom!
Later naar school
De verschuiving van de biologische klok bij pubers kan namelijk voor dit probleem zorgen. Scholen zouden hier rekening mee kunnen houden en bijvoorbeeld een uur later gaan beginnen. Bij pubers wordt de stof melatonine steeds later afgegeven. Dit hormoon zorgt er dus voor dat je gaat slapen. En daardoor kunnen ze pas later op de avond in slaap komen. Probleem is dus dat de klok daarmee verschuift, maar ze nog altijd wel op dezelfde tijd in de schoolbanken moeten zitten…
Hou rekening met je zoon
Met andere woorden: je kunt wel boos worden als je zoon weer laat zijn bed induikt en er in de ochtend niet uit te branden is. Maar of het eerlijk is, is de vraag. Als zijn biologische klok nu eenmaal anders is dan wat we als maatschappij verwachten, dan heeft hij toch wel een soort van probleem…
Wat als je kind niks wil
Maar wat is er nu aan de hand als je kind overdag dus alleen maar een beetje op zijn bed hangt. Ook dat kan met van alles te maken hebben. En ook dan kunnen dat redenen voor bezorgdheid zijn, maar ook juist helemaal niet.
- Hij kan toch gewoon moe zijn door slaaptekort.
- Geen zin hebben omdat hij zich depressief voelt of om een bepaalde reden even bedroefd of angstig is(bijvoorbeeld).
- Maar: verveling zou ook kunnen!
Tips voor ouders bij slaapproblemen van hun puber
Je kunt niet zoveel doen aan de verschuiving van de biologische klok. Je kunt je kind wel ondersteunen door er voor hem te zijn als problemen met zichzelf, school of wat dan ook zorgen voor slaapgebrek. Zorg dat je zoon een vast slaapritme heeft, dat schermen uitgaan en liefst ook niet meegaan naar hun slaapkamer en je kind dus rustig aan zijn nacht begint. Dat kan je nog doen bij een brugklasser, maar hoe ouder je zoon wordt, hoe meer het bij hem zelf zal liggen. Hij zal dan echt niet meer braaf om half tien naar zijn bed vertrekken. Dus is het belangrijk om hem ook duidelijk te maken waarom genoeg slaap belangrijk is en hoe hij dat kan bereiken. En dan maar hopen dat ze het oppikken…
Tips voor de jongeren zelf bij slaapproblemen
Hoe kan je nu ervoor zorgen dat je wel lekker slapen kunt?
- Weersta de verleiding om overdag lui op je bed te hangen…
- Stop al geruime tijd voor je naar bed gaat met beeldschermen. Dat geldt ook voor je telefoon! Dat dat lastig is, snappen we. Maar je brein blijft dan nog te actief én het blauwe licht van de schermen zorgt dat de aanmaak van het slaaphormoon verstoord wordt. Zit er een nightshift mogelijkheid op je beeldscherm? Schakel die in de avond dan in!
- Je zou rustig kunnen worden door lekker even in bad te gaan, een boek te lezen of naar een luisterboek te luisteren. Even rustige muziek op zetten kan ook.
- Overdag actief bezig zijn (sporten) helpt ook! In de avond kan je dat beter niet doen wat slapen betreft. Je moet dan eerst weer rustig worden namelijk.
- Bijslapen in het weekend? Lekker doen! Maar probeer dit te beperken tot twee uur langer dan normaal. Hiermee voorkom je namelijk dat je ritme te veel gaat verschuiven.
- Zijn er problemen die je wakker houden? Blijf er niet mee rondlopen maar praat erover! Met je ouders, de kindertelefoon, een leerkracht of een ander vertrouwenspersoon. Er is echt wel ergens iemand te vinden waar jij je verhaal kwijt kunt!
Bronnen:
Afbeeldingen: Pixabay
